หน้าเว็บ

วันพฤหัสบดีที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2556

วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย: งานวิจัยที่เป็น Best Practices

วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย: Best Practices

พิทักษ์ โสตถยาคม

          จากการเข้าร่วมประชุมคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ครั้งที่ ๑/ ๒๕๕๖ ในวันพุธที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๖ ณ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ทำให้ได้รับรู้หลักเกณฑ์การตัดสินรางวัลด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ประจำปี ๒๕๕๖ ซึ่งถือเป็นรางวัลระดับชาติที่มีหลักเกณฑ์การพิจารณาที่มีความเฉพาะเจาะจง และมุ่งเน้นวิธีวิจัยเชิงปริมาณเป็นพิเศษ
          ในปีนี้ ฝ่ายบริหารทางวิชาการศูนย์วิจัยและพัฒนาพฤติกรรมไทย (ศวพท.) ได้ดำเนินการพิจารณาคัดเลือกและตัดสินผลงานวิจัยให้ได้รับรางวัลด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทยเรียบร้อยแล้ว และมีผลงานวิจัยผ่านเกณฑ์ให้ได้รับรางวัล จำนวน ๕ เรื่อง เพื่อเสนอให้คณะกรรมการแห่งชาติมีมติอนุมัติผลการพิจารณา ซึ่งคณะกรรมการได้มีมติอนุมัติรางวัลผลงานด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทยตามที่เสนอ ซึ่งถือเป็น Best Practices ของการวิจัยด้านจิตพฤติกรรมศาสตร์ในปีนี้ ดังนี้



อ้างอิง ศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย. (๒๕๕๖). การตัดสินรางวัลผลงานด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ประจำปี ๒๕๕๖. เอกสารประกอบการประชุมคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (คพท.) วันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๖.

          ประเด็นที่น่าสนใจสำหรับนักวิจัย ก็คือ เหตุผลของงานวิจัยที่ผ่าน และไม่ผ่านเกณฑ์การพิจารณา ขั้นที่ ๑ เพื่อเข้ารับการประเมินรางวัลด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ซึ่งฝ่ายบริหารทางวิชาการ ศวพท. ได้เน้นว่า รางวัลด้านวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทยนี้ เป็นเพียง ๑ ในกว่า ๑๐ รางวัลที่สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กำหนดขึ้นเพื่อพิจารณามอบให้กับนักวิจัยทั่วประเทศ สำหรับผู้ที่จะเข้าเกณฑ์ได้รางวัลนี้ จะต้องเป็นงานวิจัยสหวิชาการทางจิตพฤติกรรมศาสตร์ เป็นงานวิจัยเชิงปริมาณ มีรูปแบบการวิจัยเหมาะสมที่เป็นงานวิจัยศึกษาความสัมพันธ์เปรียบเทียบหรืองานวิจัยเชิงทดลอง เป็นต้น ซึ่งเหตุผลเบื้องหลังของผลงานวิจัยที่ผ่านและไม่ผ่านเกณฑ์ มีรายละเอียดดังนี้


 อ้างอิง ศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย. (๒๕๕๖). เกณฑ์การประเมินผลงาน ขั้นที่ ๑. เอกสารประกอบการประชุมคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (คพท.) วันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๖.

         ส่วนเหตุผลของผลงานวิจัยที่ผ่านเกณฑ์การพิจารณาจากขั้นที่ ๑ และผ่านเกณฑ์การพิจารณาในขั้นที่ ๒ ถือว่าเป็นงานวิจัยที่ได้รับรางวัล จะเป็นงานวิจัยที่มีคุณสมบัติเบื้องต้นครบถ้วน เป็นแบบอย่างได้ และมีคุณสมบัติเด่นเป็นพิเศษ ดังนี้


 อ้างอิง ศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย. (๒๕๕๖). เหตุผลโดยรวมเกี่ยวกับงานวิจัยที่ได้รับรางวัล. เอกสารประกอบการประชุมคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (คพท.) วันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๖.

          นอกจากนั้น คณะกรรมการพิจารณาผลการวิจัยยังได้สรุปเหตุผลโดยรวมของผลงานวิจัยที่ไม่ได้รับรางวัล แม้จะผ่านการพิจารณาในขั้นที่ ๑ มาแล้ว โดยจะขาดคุณสมบัติของการเป็นงานวิจัยที่เป็นแบบอย่างที่ดี จำนวน ๙ ด้าน ดังนี้



อ้างอิง ศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย. (๒๕๕๖). เหตุผลโดยรวมเกี่ยวกับงานวิจัยที่ไม่ได้รับรางวัล. เอกสารประกอบการประชุมคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (คพท.) วันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๖.

          สะท้อนคิด:
          เมื่อได้เห็นหลักเกณฑ์และการพิจารณาตัดสินรางวัลด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทยแล้ว ก็จะพบว่า จะมีงานวิจัยที่เข้ามาตรฐานตามแนวทางของศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (ศวพท.) ไม่มากนัก การเพิ่มจำนวนงานวิจัยที่มีคุณภาพ จำเป็นต้องสร้างนักวิจัยที่มีความสามารถทำวิจัยศึกษาความสัมพันธ์เปรียบเทียบ หรืองานวิจัยเชิงทดลองได้ และมุ่งเน้นงานวิจัยเชิงปริมาณ  
          แต่ก็มีข้อท้วงติงในกระบวนทัศน์การวิจัยจากกรรมการคนอื่นอยู่เสมอว่า ไม่อยากให้จำกัดอยู่เพียงงานวิจัยเชิงปริมาณ ควรเปิดรับงานวิจัยเชิงคุณภาพ หรืองานวิจัยแบบผสมผสานด้วย ซึ่งก็จะทำให้มีผลงานวิจัยสามารถเข้าสู่ลู่การพิจารณารางวัลด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทยมากขึ้น อย่างไรก็ตาม จุดยืนของ ศวพท. ได้ยึดกระบวนทัศน์การวิจัยเชิงปริมาณมาอย่างต่อเนื่อง เคร่งครัด และมีความเข้มแข็งทางวิชาการเทียบระดับมาตรฐานสากล ดังนั้น จึงเป็นเรื่องยากมากที่จะมีการปรับเปลี่ยนเป็นอย่างอื่น
          ดังนั้น หนทางที่เป็นไปได้คือ ขยายองค์ความรู้ด้านระเบียบวิธีการวิจัยไปสู่นักวิชาการ นักวิจัยในองค์กร/ หน่วยงานต่างๆ ให้ได้มากขึ้น โดย ศวพท. เป็นโค้ชและเพื่อนร่วมทางพัฒนาข้อเสนอการวิจัย ดำเนินการวิจัย และสะท้อนผลเติมเต็มให้นักวิจัยอย่างต่อเนื่อง

-------------------------------------

วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย: Research and Movement

วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย: Research and Movement

พิทักษ์ โสตถยาคม

          วันนี้ (พุธที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๖) ผู้อำนวยการสำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา (น.ส.วันเพ็ญ สุจิปุตโต) มอบหมายให้ผมไปร่วมประชุมคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ครั้งที่ ๑/ ๒๕๕๖ ณ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ซึ่งคณะกรรมการแห่งชาติชุดนี้คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบแต่งตั้งเมื่อวันที่ ๑๕ มกราคม ๒๕๕๖ ประกอบด้วยคณะกรรมการ จำนวน ๒๓ คน มีเลขาธิการคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธาน องค์ประกอบของกรรมการ ๓ ส่วนคือ (๑) ประธานกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ ๓ คน จากสาขาปรัชญา สังคมวิทยา และการศึกษา (๒) ผู้แทนหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง ๑๒ คน ได้แก่ ผู้แทนเลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ผู้แทนผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ผู้แทนเลขาธิการคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน รองเลขาธิการคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ที่ปรึกษาด้านการวิจัยทางสังคมศาสตร์ ผู้แทนสภาองค์การพัฒนาเด็กและเยาวชน ผู้แทนกรมส่งเสริมวัฒนธรรม ผู้แทนเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้แทนเลขาธิการคณะกรรมการอาชีวศึกษา ผู้แทนสำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติเป็นเลขานุการและผู้ช่วยเลขาธิการ (๓) ผู้ทรงคุณวุฒิ ๗ คน ได้แก่ ศ.ดร.จรรจา สุวรรณทัต ศ.ดร.ดวงเดือน พันธุมนาวิน ดร.เย็นใจ เลาหวณิช ศ.ดร.นงลักษณ์ วิรัชชัย รศ.ดร.พรรณทิพย์ ศิริวรรณบุศย์ รศ.ดร.โสภา (ชูพิชัยกุล) ชปิลมันน์ รศ.ดร.ธีระพร อุวรรณโณ



          การประชุมวันนี้มีเรื่องเข้าสู่วาระเพื่อพิจารณา ๓ เรื่อง ได้แก่ (๑) ทิศทางและนโยบายการดำเนินงานของศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (ศวพท.) ปัจจุบันและอนาคต (๒) การตัดสินรางวัลด้านการวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ประจำปี ๒๕๕๖ และ(๓) สรุปผลการดำเนินงาน ศวพท. ประจำปีงบประมาณ ๒๕๕๖ และการต่อวาระฝ่ายบริหารทางวิชาการ ศวพท. นอกจากนั้นยังมีเรื่องเพื่อทราบ ๒ เรื่อง คือ เรื่องความก้าวหน้าการสังเคราะห์งานวิจัยพฤติกรรมไทย และความก้าวหน้าการจัดทำยุทธศาสตร์การวิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ซึ่งในบทความนี้จะขอนำเสนอเพียงสาระของการประชุมในวาระแรกเกี่ยวกับ “ทิศทางและนโยบายการดำเนินงานของศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (ศวพท.) ปัจจุบันและอนาคต” ดังนี้

          ปัจจุบันศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย (ศวพท.) มี ศ.ดร.ดวงเดือน พันธุมนาวิน เป็นผู้อำนวยการบริหารทางวิชาการ รศ.ดร.โกศล มีคุณ รองผู้อำนวยการบริหารทางวิชาการ และ รศ.งามตา วนินทานนท์ รองผู้อำนวยการบริหารทางวิชาการ ได้นำเสนอกรอบบทบาท/หน้าที่ของ ศวพท.ในปัจจุบันและอนาคตต่อที่ประชุม ที่ประชุมได้ร่วมพิจารณาและให้ข้อสังเกตหลายประเด็น โดยผมได้ให้ข้อสังเกตเกี่ยวกับความสอดคล้องครบถ้วนของอำนาจหน้าที่ตามมติคณะรัฐมนตรีกับบทบาทหน้าที่ ที่ ศวพท. กำหนดเป็นกรอบการดำเนินงานไว้ และได้เสนอแนวทางการดำเนินงานของ ศวพท.ให้สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาของประเทศ เช่น ศวพท. จะช่วยนำองค์ความรู้และกระบวนการวิจัยที่เข้มแข็งของ ศวพท. ไปหนุนเสริมการพัฒนาประเทศด้านเด็กและเยาวชน ที่มีกระทรวงศึกษาธิการเป็นแกนหลักอยู่ในขณะนี้ได้อย่างไร หรือจะลงไปร่วมวงพูดคุย-ทำงานร่วมกันกับคณะทำงาน สพฐ. ศธ. ในจุดเน้นด้านการพัฒนาการเรียนการสอน การคิด วิเคราะห์ การเรียนรู้ด้วยตนเอง และการพัฒนาความสามารถด้านการอ่าน ทั้งนี้ หากแนวทางการดำเนินงานเป็นเช่นนี้ ผมก็อาสาเป็นผู้ประสานการทำงานระหว่าง ศวพท. และคณะทำงาน สพฐ. ศธ.  ส่วนผู้ทรงคุณวุฒิที่เข้าร่วมประชุมได้แสดงความคิดเห็นโดยสรุป ดังนี้

๑. ควรเพิ่มบทบาทของ ศวพท. ในการสังเคราะห์องค์ความรู้จากการวิจัย การผลักดันผลงานวิจัยสู่การปฏิบัติ อาจดำเนินการด้วยการวิจัยและพัฒนา และการติดตามประเมินผลการวิจัย
๒. ควรเพิ่มอำนาจหน้าที่ในการประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ รวมทั้งควรเพิ่มจุดเน้นไม่เพียงเฉพาะวิธีวิจัยเชิงปริมาณเท่านั้น ควรเพิ่มวิธีวิจัยเชิงคุณภาพด้วย เพราะสังคมศาสตร์เป็นเรื่องของ Individual Differences และควรเน้นการพัฒนากลุ่มคนอื่นที่นอกเหนือจากเด็กวัยเรียน เช่น นักการเมือง แม่บ้าน เกษตรกร พนักงานเอกชน
๓. ควรกระตุ้นให้การวิจัยทางสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์ขยายไปสู่การใช้จริง เป็นที่ยอมรับระดับประเทศ และผู้เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมและผลักดัน
๔. การนำงานวิจัยทางสังคมศาสตร์ไปใช้ ทำได้ยากกว่างานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ที่มีผลผลิตเป็นวัตถุสิ่งของ จะเห็นกรณีที่ รัฐบาลมีนโยบายหลายส่วนออกมา แต่ก็แก้ปัญหาสังคมได้ยาก เพราะเป็นเรื่องของมนุษย์ที่มีความซับซ้อน และเมื่อเป็นสังคม (มนุษย์หลายคน) ก็ยากยิ่งขึ้นอีก ดังนั้น จึงต้องนำ “จุดบอด” ของการวิจัยที่ไม่สามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้ มาแก้ไข ซึ่งต้องพิจารณาสาเหตุที่หลากหลาย สุดท้ายอาจต้องสร้างและพัฒนากลุ่ม “ผู้นำ” เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาควบคู่กันไป
๕. ปัญหาสังคมไทยถึงขั้นวิกฤต จึงไม่ควรมุ่งแก้ แต่ควรเน้นป้องกันและพัฒนาแบบองค์รวม ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา (คิดเป็น ฉลาด ทันคน) อารมณ์ (ควบคุมตนเอง ยอมรับความเป็นจริง) และสังคม (อยู่ร่วมกันได้) ดังนั้น หากจะพัฒนาสังคม ก็จำเป็นต้องเริ่มต้นพัฒนาที่ร่างกาย จิตใจ สติปัญญา และอารมณ์ก่อน จึงจำเป็นต้องมีการดำเนินการเชิงรุก และตั้งเป้าหมายของการพัฒนาแบบองค์รวม
๖. กรณีการแก้ไขปัญหาสังคมโดยใช้การรณรงค์เป็นเครื่องมือและประสบผลสำเร็จมีให้เห็น อย่างน้อย ๒ กรณี คือ หมอประกิต วาทีสาธกกิจ ที่ทุ่มเทรณรงค์เรื่องการไม่สูบบุหรี่ได้สำเร็จ และคุณมีชัย วีระไวทยะ ที่รณรงค์เรื่องการใช้ถุงยางอนามัยได้สำเร็จ ดังนั้น การรณรงค์จึงเป็นเครื่องมือที่สามารถนำมาใช้ได้
๗. ศวพท.ควรมีการสังเคราะห์องค์ความรู้ให้หน่วยงานที่ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย เช่น สภาพัฒน์ เพื่อเสนอทางออกในการแก้ไขปัญหาสังคม หรือเสนอแนะให้หน่วยงานไปขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติ อาทิ การมุ่งไปที่ครอบครัว ศึกษาวัฒนธรรมการเลี้ยงดูเด็ก และพัฒนาพฤติกรรมการเลี้ยงดูเด็กของสังคมไทย  อย่างไรก็ตาม ศวพท./ วช. ยินดีให้บริการจัดหาองค์ความรู้เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานกำหนดนโยบายและการปฏิบัติ หากมีการร้องขอ
๘. ประเทศไทยจำเป็นต้องมีการประชุมเพื่อกำหนดให้ชัดเจนว่า เราต้องการเด็กและเยาวชนไทยเป็นอย่างไร จากนั้น จึงดำเนินการเชิงรุก ในการพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีคุณลักษณะที่ต้องการ
๙. เรามีงานวิจัยจำนวนมาก แต่นำเอาไปใช้ไม่ได้ เช่น เราจะพัฒนาคนให้มีลักษณะแต่ละข้อที่กำหนดขึ้น จะพัฒนาอย่างไร ดังนั้น จึงควรเน้นการวิเคราะห์  สังเคราะห์ผลงานวิจัย และหาลู่ทางนำไปใช้ ซึ่งทิศทางจะเป็นไปในลักษณะร่วมสร้าง ร่วมพัฒนา เป็นเครือข่ายการทำงานร่วมกันของผู้เกี่ยวข้อง
๑๐. ปัญหาสังคมและพฤติกรรมเป็น multidisciplinary จึงต้องบูรณาการการทำงานร่วมกัน จึงมีความจำเป็นจะต้องจัดทำเป็นยุทธศาสตร์ที่มีความสอดคล้องกับนโยบายการพัฒนาประเทศ  โดยควรมีแผนแม่บทการพัฒนาพฤติกรรมไทย และกำหนดเจ้าภาพหลักของการพัฒนาที่ชัดเจน  อย่างไรก็ตาม การพัฒนาด้านเด็กและเยาวชนที่ผ่านมา ก็มีแผนแม่บทในการพัฒนาเยาวชนให้เก่ง ดี สุข ต่อเนื่องมาตลอด ๒๕ ปี
๑๑. ที่ผ่านมา ศวพท. ทำการประมวลองค์ความรู้จากงานวิจัย ตามประเด็น/ Issue ที่มีความสำคัญต่อการพัฒนา โดยจัดทำเป็นวารสารจิตพฤติกรรมศาสตร์ ซึ่งก็พบว่า มีงานวิจัยจำนวนมากในประเด็นนั้น แต่สามารถหยิบผลงานวิจัยมาใช้ได้เพียง ๒๕ เปอร์เซ็นต์ เท่านั้น อย่างไรก็ตาม ผู้ทรงคุณวุฒิได้ให้ข้อสังเกตว่า การประมวลความรู้ออกมาเป็นวารสารก็เป็น “การขึ้นหิ้ง” ชนิดหนึ่ง หากจะผลักดันสู่การนำไปใช้ จะต้องนำผลงานวิจัยมาพิจารณาและให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและอยากใช้ผลได้นำไปใช้จริงในงานปัจจุบัน
๑๒. แนวทางหนึ่งของการผลักดันผลการวิจัยสู่การใช้ประโยชน์  โดยกำหนดให้ ศวพท. เป็นเจ้าภาพหลักระดมผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมาคิดและทำร่วมกัน อาจตั้งงบประมาณไว้ ๒๕ ล้านบาท แบ่งงบประมาณออกเป็น ๒ ส่วน ส่วนแรก ๑๕ ล้านบาท จัดสรรเป็นงบวิจัยและพัฒนาของทีมวิจัย ๕ ทีม เป็นการใช้หลักวิชาและทำตามข้อค้นพบที่สังเคราะห์ได้จากการวิจัย เช่น งานวิจัยพบว่า พ่อแม่ผู้ปกครองต้องปฏิบัติตนเช่นไรในการเลี้ยงดูเด็กก็ต้องดำเนินการตามผลวิจัยจริงจัง ซึ่ง ๕ ทีม ประกอบด้วย (๑) ทีมวิจัยและพัฒนาเด็กปฐมวัย (๓ ขวบ) (๒) ทีมวิจัยและพัฒนานักเรียนชั้น ป.๑ (๓) ทีมวิจัยและพัฒนานักเรียนชั้น ป.๔ (๔) ทีมวิจัยและพัฒนานักเรียนชั้น ม.๑ และ (๕) ทีมวิจัยและพัฒนานักเรียนชั้น ม.๔ ส่วนงบประมาณส่วนที่สอง จำนวน ๑๐ ล้านบาท เป็นงบประชาสัมพันธ์ออกสื่อสารมวลชน เพื่อสร้างการเรียนรู้จากโรงเรียนและหมู่บ้านต้นแบบ

เลขาธิการคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติสรุปว่า การวิจัยที่จะนำไปสู่การใช้ประโยชน์ได้นั้น จะต้องเสริมสร้างพฤติกรรมการทำงานร่วมกันของคนต่างสำนัก ต่าง school เสริมสร้างการยอมรับซึ่งกันและกัน จนเกิดความเชื่อมั่นในผลงานวิจัย แล้วผลการวิจัยก็จะถูกใช้ประโยชน์จากความเชื่อมั่นที่เกิดขึ้น สำหรับทิศทางและนโยบายการดำเนินงานของ ศวพท. ประกอบด้วย (๑) จะต้องมียุทธศาสตร์ที่สอดคล้องกับการพัฒนาประเทศ โดยพิจารณาว่าประเทศจะเน้นการพัฒนาด้านใด แล้ววิเคราะห์ว่า เรื่องที่จะทำนั้น มีองค์ความรู้แล้วหรือไม่ ถ้ายังไม่มี ศวพท.จะหาให้ ซึ่งจะต้องนำจุดเน้นการพัฒนาประเทศมาจัดทำนโยบายและยุทธศาสตร์การวิจัยพฤติกรรมไทย (๒) ต้องเชิญผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) มามีส่วนร่วมวิเคราะห์ปัญหา (๓) ต้องเชิญผู้เกี่ยวข้องเข้ามาร่วมทำงาน ไม่เฉพาะทางด้านสังคมศาสตร์เท่านั้น จะต้องมีคนทางด้านวิทยาศาสตร์ร่วมด้วย (๔) การพัฒนานักวิจัย จะต้องจัดทำฐานข้อมูลนักวิจัยที่ระบุความเชี่ยวชาญของนักวิจัยนั้นๆ ให้เป็นปัจจุบันและอยู่บนฐานของงานวิจัยและผลงานเชิงประจักษ์ (๕) ต้องสร้างช่องทางการจัดการความรู้ มีกระบวนการถ่ายทอดให้นำไปใช้ประโยชน์ให้ได้ และ (๖) ต้องมีระบบการเผยแพร่ข้อมูลองค์ความรู้ที่ให้ผู้สนใจเข้าถึงข้อมูลได้ง่าย
         
          สะท้อนความคิด :
          จากการร่วมประชุมเพื่อพิจารณาทิศทางการดำเนินงานของศูนย์วิจัยและพัฒนาระบบพฤติกรรมไทย ทำให้ได้เรียนรู้ว่า ประเด็นเรื่องการนำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ในการสร้างการเปลี่ยนแปลงในระดับบุคคลและสังคม ยังคงมีอุปสรรคหลายส่วน ทำให้นึกถึงการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) รวมทั้งการวิจัยและการขับเคลื่อน (Research and Movement) ที่ดำเนินการไปพร้อมกันหรือต่อเนื่องกัน การดึงผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาเข้าเป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการวิจัย จะทำให้ความรู้ติดอยู่กับตัวผู้มีส่วนร่วมและเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นระบบไปพร้อมกัน

          เช่นเดียวกันกับการวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา ที่มีผู้มีส่วนเกี่ยวข้องหลายฝ่าย อาทิ ครูผู้สอน ผู้บริหารโรงเรียน ผู้ปกครอง ชุมชนที่อยู่ในแต่ละพื้นที่รอบโรงเรียน และมีห้องเรียนเป็นฐานของการพัฒนาผู้เรียน จึงมีความจำเป็นที่นักวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์ต้องลงไปในพื้นที่ คลุกวงใน และทำงานใกล้ชิดกับกลุ่มเป้าหมายทั้งครูและผู้เรียนให้มาก มากพอที่จะสร้างการยอมรับ สร้างการมีส่วนร่วมพัฒนา และสร้างการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นร่วมกัน เพราะคุณค่าของนักวิจัยที่มีหลักคิด-หลักปฏิบัติ ที่อยู่บนฐานวิชาการ มีหลักการและแนวคิดทฤษฎีรองรับ จะช่วยเติมเต็มความรู้สู่ผู้ปฏิบัติได้อย่างดี และในขณะเดียวกับประสบการณ์ของนักปฏิบัติ ก็จะช่วยเสริมความเข้มแข็งในแง่คิดมุมมองของนักวิจัยเพื่อให้ทำงานได้สอดคล้องกับความเป็นจริงยิ่งขึ้น
-----------------------------

วันพุธที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2556

ปฏิรูปการเรียนรู้: คิด-คิด-คิด

 ปฏิรูปการเรียนรู้: คิด-คิด-คิด
พิทักษ์ โสตถยาคม

วันอาทิตย์ที่ 18 สิงหาคม 2556 เวลา 15.30-17.00 น. ผมได้เข้าร่วมสังเกตการณ์การประชุมเรื่อง ปฏิรูปการเรียนรู้ทั้งระบบ: ปรับการเรียนเปลี่ยนการสอน ณ โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น งานสัมมนาครั้งนี้จัดโดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (นายจาตุรนต์ ฉายแสง) เป็นประธาน มีผู้ทรงคุณวุฒิทางการศึกษาหลายคนเข้าร่วม การประชุมมุ่งพิจารณา 4 ประเด็น คือ (1) ทิศทางและเป้าหมายการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในแต่ละช่วงวัย (2) ปรับกระบวนทัศน์การจัดการเรียนการสอนที่เน้นทักษะการคิด (3) ปรับการวัดและประเมินผลที่สะท้อนความสามารถของผู้เรียน และ(4) สร้างกลไกการกำกับติดตามอย่างครบวงจร แม้ว่าผมจะไม่ได้เข้าร่วมตั้งแต่ต้น เพราะไปเข้าอบรมโครงการผู้นำเพื่อการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษา (นปศ. รุ่นที่ 1) ระหว่าง 15-18 ส.ค. 2556 โดยความร่วมมือของ ศธ. และ สสส. ที่ สคบศ.(วัดไร่ขิง) แต่ก็เห็นประเด็นที่น่าสนใจในช่วงท้ายของการประชุมได้ดังนี้


1.    มุ่งเน้น “ส่งเสริมกระบวนการคิด” โดยจะมี “ตัวช่วย” ในการจัดการเรียนการสอน ทั้ง 5 เรื่อง ได้แก่ (1) หลักสูตร (2) องค์ความรู้การส่งเสริมการคิด (3) การเผยแพร่ความรู้สู่ครู (4) การส่งเสริมของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และ(5) การสนับสนุนของส่วนกลาง รวมทั้งจะมีความชัดเจนในบทบาทของผู้เกี่ยวข้องในการมุ่งเป้าหมายไปที่ความสามารถในการคิดของผู้เรียนและการเป็นส่วนหนุนเสริมการทำหน้าที่ของครู
2.    ใช้การวัดและประเมินผลเป็นตัวขับเคลื่อน หรือ Assessment-Driven Reform ปรับการวัดและประเมินผลระดับชาติ ให้เน้นการคิด จะมีการกำหนดนิยามให้ชัดเจนเข้าใจตรงกัน โดยเครื่องมือวัดผลจะเป็นลักษณะข้อสอบ PISA รวมทั้งให้มีการทดสอบได้มากกว่าปีละ 1 ครั้ง ดังนั้น จะมีคลังข้อสอบที่ส่วนกลางจัดทำขึ้น และจะนำไปสู่การประเมินเพื่อการเรียนรู้ (Assessment for Learning) ในขณะเดียวกันก็จะต้องมีกระบวนการปลูกฝังและพัฒนาความชื่อสัตย์ในการประเมินด้วย
3.    ควรทบทวนมาตรฐานด้านผู้เรียนและให้ได้ข้อยุติร่วมกันของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ สพฐ. สทศ. สมศ. ว่าจะยังคงใช้ 6 มาตรฐานนี้อยู่หรือไม่ [ผมเข้าใจว่าคือ มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่มีมาตรฐานด้านผู้เรียน 6 มาตรฐาน ได้แก่ (1)  ผู้เรียนมีสุขภาวะที่ดีและมีสุนทรียภาพ (2) ผู้เรียนมีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมที่พึงประสงค์ (3)  ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง รักการเรียนรู้ และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง (4)  ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดอย่างเป็นระบบ คิดสร้างสรรค์ ตัดสินใจแก้ปัญหาได้อย่างมีสติสมเหตุผล (5) ผู้เรียนมีความรู้และทักษะพื้นฐานที่จำเป็นตามหลักสูตร และ(6)  ผู้เรียนมีทักษะในการทำงาน รักการทำงาน สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้  และมีเจตคติที่ดีต่ออาชีพสุจริต]
4.    ต้องมีพันธสัญญา (commitment) ของส่วนกลาง เขต และโรงเรียนที่ชัดเจน เป็นเหมือนสิ่งที่ “รับปากแล้วต้องทำ” รวมทั้งมีระบบกลไกการกำกับติดตามแบบครบวงจร ที่ประชุมได้รับทราบการเตรียมใช้กระบวนการ Triple A ของ สพฐ.ในการติดตามผลการดำเนินงานตามนโยบายครั้งนี้ AAA ประกอบด้วย Analyze (นำข้อมูลที่เกี่ยวข้องมาวิเคราะห์ตัวชี้วัดเพื่อขับเคลื่อนการทำงาน 5 ด้าน ได้แก่ ด้านโอกาส, คุณภาพ, การพัฒนาครู, ICT และระบบบริหาร) Alert (นำข้อมูลการปฏิบัติมาแสดงผลเพื่อเฝ้าระวังเป็นสีเขียว-เหลือง-แดง พร้อมใช้การประชุมหา solutions-แนวทางการแก้ไข) Action (ลงมือปฏิบัติเพื่อปรับปรุงการดำเนินงาน) ซึ่งการติดตามผลด้วย Triple A นี้สามารถเรียกดูผ่านระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่ใช้ระบบ iOS และ Android ทั้งนี้ อาจผนวก Triple A อยู่ในรายงานประจำปีของโรงเรียนที่เป็นส่วนหนึ่งในการประกันคุณภาพภายใน
5.    จะมีการตั้งวงพูดคุย/ Workshop ของผู้เชี่ยวชาญและคณะทำงาน เพื่อกำหนดแนวทางและกลไกการขับเคลื่อนพัฒนากระบวนการเรียนการสอน เพื่อให้ผู้เรียนสามารถคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และเรียนรู้ได้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่องในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ โดยในระยะแรกจะมุ่งเน้นไปที่กลุ่มสาระการเรียนรู้ 4 กลุ่มสาระ ได้แก่ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษาต่างประเทศ และภาษาไทย

จะเห็นได้ว่าการประชุมวันนี้ เป็นการกระตุ้นความคิดและสร้างความเข้าใจร่วมกัน ของหน่วยงานและภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อนนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ ถือเป็นกระบวนการ “ตั้งโจทย์” เพื่อนำไปร่วมคิด ร่วมทำเพื่อให้สิ่งที่เป็นความพยายามมาอย่างยาวนานได้เกิดขึ้นและเป็นจริง

สะท้อนคิด: กระทรวงศึกษาธิการหยิบเรื่อง “การส่งเสริมกระบวนการคิด” มาเอาจริงอีกครั้ง จำเป็นต้องหากลยุทธ์การขับเคลื่อนใหม่เพื่อสื่อสารเรื่องการคิดให้ไปถึงครูผู้สอนให้เร็วที่สุด ให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจน สามารถวิเคราะห์การสอนของตนเองได้ ว่าสอดคล้องกับการสอนที่เน้นการคิดมากน้อยเพียงใด วิเคราะห์ผู้เรียนแต่ละคนได้ว่ามีระดับความสามารถในการคิดเพียงใด และเห็นเส้นทางการพัฒนาเพื่อยกระดับความสามารถในการคิดให้สูงขึ้น จนครูสามารถปรับปรุงหน่วยการเรียนรู้และแผนการจัดการเรียนรู้ให้ผู้เรียนได้ฝึกฝนพัฒนาการคิด นำไปสู่การสอนจริงจนเกิดความมั่นใจ และครูใช้การจัดการเรียนการสอนที่เน้นการคิดอย่างเป็นวิถีชีวิต เป็นประจำสม่ำเสมอ เพราะการเรียนการสอนระดับห้องเรียนเป็น Focal Point ของการพัฒนากระบวนการคิด สำหรับการพัฒนาครูจะต้องมีเป้าหมายเพื่อช่วยให้ครูเกิดแรงจูงใจภายใน ค้นพบแรงบันดาลใจด้วยตนเอง เข้าใจและตระหนักด้วยตนเองในเหตุผลความจำเป็นที่จะต้องเปลี่ยนแปลงตนเองและการจัดการเรียนการสอน รวมทั้งควรมีระบบการช่วยเหลือพัฒนาครูแบบหนุนนำต่อเนื่อง ที่มากเพียงพอ ที่จะทำให้กระบวนการเปลี่ยนผ่านมีประสิทธิผล  ไม่เกิดขึ้นเพียงลำพัง หรือตามยถากรรม อาจใช้ระบบการชี้แนะและการเป็นพี่เลี้ยง (coaching and mentoring) ที่เรามีต้นทุนเดิมอยู่แล้วเป็นตัวช่วยหนึ่ง ซึ่งเมื่อครูจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการคิดแล้ว เชื่อได้ว่า ปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูและผู้เรียน จะเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ

------------------------------------------------

วันพฤหัสบดีที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2556

ปฏิรูปการเรียนรู้: หนึ่งเป้าหมาย-หลากหลายวิธี

ปฏิรูปการเรียนรู้: หนึ่งเป้าหมาย-หลากหลายวิธี
พิทักษ์ โสตถยาคม

           จากนโยบาย ๑ ใน ๘ ประการของกระทรวงศึกษาธิการที่ประกาศในวันที่ ๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๖  ระบุไว้ว่า “เร่งปฏิรูปการเรียนรู้ทั้งระบบให้สัมพันธ์เชื่อมโยงกัน เพื่อให้ผู้เรียนสามารถคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และเรียนรู้ได้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง โดยปฏิรูปให้มีความเชื่อมโยงกันทั้งหลักสูตรและการเรียนการสอน ให้ก้าวทันการเปลี่ยนแปลง และสอดคล้องกับการเรียนรู้ยุคใหม่ เพื่อพัฒนาครู และการพัฒนาระบบการทดสอบ การวัดและประเมินผลที่ได้มาตรฐานและเชื่อมโยงกับหลักสูตรและการเรียนการสอน และการพัฒนาผู้เรียน” ซึ่งสอดคล้องกับความเป็นจริงที่ประเทศไทยจำเป็นต้องเตรียมเด็ก เยาวชน และคนไทยให้มีความพร้อมที่จะเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเศรษฐกิจ สังคม วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม หรือโลกของศตวรรษที่ ๒๑ มิใช่เพียง “เรียนรู้เพื่อตั้งรับ” เท่านั้น ยังต้อง “เรียนรู้เพื่อเท่าทันและเป็นผู้นำ” ให้ได้ด้วย จึงจะทำให้ประเทศชาติอยู่รอดและประชาชนอยู่ดีมีสุข ดังนั้น การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย จึงต้องเสริมสร้างความเข้มแข็งของกระบวนการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน ให้เป็นผู้รู้จริง ผ่านการคิดไตร่ตรองและลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง จนเกิดความรู้ที่คงทนและทักษะความชำนาญ

            สภาพปัจจุบัน (What is) ของการจัดการเรียนรู้ จะเห็นว่า สภาพการจัดการเรียนการสอนส่วนใหญ่ในระบบโรงเรียน นักเรียนจะได้รับความรู้จากการบอกเล่าของครูและจากหนังสือเรียนเป็นหลัก จุดเน้นของการเรียนการสอนและการวัดผล จึงอยู่ที่ความรู้ความเข้าใจและความสามารถในการจดจำเนื้อหาสาระที่ครูสอนให้ได้มากที่สุด ดังนั้น การเรียนรู้ลักษณะนี้จึงถูกจำกัดไว้เพียงความรู้ในหนังสือเรียนและความรู้ของครูผู้สอน การสอนจึงมีความหมายหลักอยู่ที่การถ่ายทอดความรู้จากครูสู่นักเรียน วิธีการบรรยายให้ความรู้เป็นวิธีสอนยอดนิยมของครู แต่ข้อมูลจากงานวิจัยและปิรามิดของการเรียนรู้จะเห็นว่า วิธีการนี้ก่อให้เกิดความรู้ที่ฝังแน่นคงทนน้อยมาก ข้อมูลเชิงประจักษ์นี้ จึงเป็นที่มาของ “สอนมาก รู้น้อย” นั่นแสดงว่า ความรู้ที่จำกัดจากหนังสือตำราและครูถ่ายทอดด้วยวิธีการที่ไม่มีประสิทธิผล ทำให้นักเรียนเรียนรู้อยู่ในวงจำกัด รู้เพียงผิวเผิน เมื่อจำเป็นต้องนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตปัจจุบัน ทั้งการเรียนและการทำงาน รวมทั้งเมื่อนักเรียนต้องเข้ารับการทดสอบความสามารถระดับชาติและนานาชาติ จึงไม่สามารถดึงความรู้และทักษะที่พึงมีออกมาใช้ได้ ดังนั้น จึงจำเป็นต้อง “ปรับการเรียน เปลี่ยนการสอน” ในโรงเรียนส่วนใหญ่ของประเทศ เพราะนักเรียนจะเติบโตและอยู่รอดอย่างมีความสุขได้ ไม่ใช่อยู่ที่ “ความรู้ในตำรา” แต่เป็น “ความรู้ที่สร้างขึ้นจากการเรียนรู้-การคิด-การปฏิบัติของนักเรียนเอง”

            การเรียนรู้ที่ควรจะเป็น (What should be) ซึ่งเป็นการเรียนรู้ที่พึงประสงค์ในศตวรรษที่ ๒๑ นี้ด้วย จะต้องเป็น “การเรียนรู้แท้” นั่นคือ เป็นการเรียนรู้ที่นักเรียนสร้างความรู้ด้วยตนเอง เป็นการเรียนรู้ด้วยกระบวนการทางปัญญา หรือกระบวนการคิด ในการพิจารณา ไตร่ตรอง วิเคราะห์ จำแนก เปรียบเทียบ ประเมินค่า เกิดการเชื่อมโยงข้อมูลความรู้เดิมกับข้อมูลความรู้ใหม่ และเป็นการเรียนรู้ที่อยู่บนฐานของความสนใจใคร่รู้ของนักเรียน โดยใช้สถานการณ์ในชีวิตจริงที่อยู่รอบตัวมาเป็นโจทย์การเรียนรู้ เพื่อฝึกฝนพัฒนากระบวนการเรียนรู้ให้เข้มแข็งและเป็นการประยุกต์ใช้ความรู้ ไม่เพียงเพื่อการเรียนรู้ของตนเอง ยังเป็นประโยชน์ต่อชุมชนด้วย

            สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้ตระหนักในความสำคัญจำเป็นของความรู้และทักษะที่นักเรียนจะต้องมี จึงกำหนดเป็นเป้าหมายการพัฒนานักเรียนขึ้น เพื่อให้แต่ละโรงเรียนประกันคุณภาพนักเรียน โดยระบุไว้ในมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งกระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศให้ใช้มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา ตั้งแต่ วันที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔ ซึ่งเป็นการดำเนินการตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๔๒ โดยมีมาตรฐานเกี่ยวกับการแสวงหาความรู้และการคิด จำนวน ๒ ใน ๑๕ มาตรฐาน ดังนี้คือ (๑) มาตรฐานที่ ๓ ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง รักการเรียนรู้ และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง และ(๒) มาตรฐานที่ ๔ ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดอย่างเป็นระบบ คิดสร้างสรรค์ ตัดสินใจแก้ปัญหาได้อย่างมีสติสมเหตุสมผล นั่นแสดงให้เห็นว่า มาตรฐานที่ประกาศใช้ในปี ๒๕๕๔ และนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการในปี ๒๕๕๖ เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

            สำหรับความหลากหลายในวิธีการปฏิบัติเพื่อให้บรรลุนโยบายข้างต้นนั้น แต่ละโรงเรียนมีอิสระที่จะสามารถเลือกวิธีการ หรือกระบวนการที่สอดคล้องกับความถนัด ความสนใจ และต้นทุนเดิมของโรงเรียน เพื่อใช้เป็นกระบวนการหลักในการพัฒนานักเรียนทั้งโรงเรียน หรือครูผู้สอนแต่ละคนเอง ก็สามารถเลือกกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่มุ่งให้นักเรียนบรรลุมาตรฐานของกลุ่มสาระการเรียนรู้ และมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานดังกล่าวได้อย่างอิสระ ส่วนหน่วยงานต้นสังกัดทั้ง สพฐ. และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสามารถให้การสนับสนุน ส่งเสริม เสนอแนะวิธีการ กระบวนการให้ผู้เกี่ยวข้องระดับโรงเรียนนำไปใช้ในการปรับปรุงคุณภาพการจัดการศึกษาได้ด้วย

            หากย้อนไปดูอดีตที่ผ่านมา จะเห็นว่า โรงเรียนและครูได้รับถ่ายทอดและเรียนรู้ที่จะใช้กระบวนการ/ นวัตกรรม/ วิธีการต่างๆ มาอย่างต่อเนื่อง ทุกกระบวนการ/ นวัตกรรมล้วนดีต่อการเรียนรู้ของผู้เรียนทั้งสิ้น แต่ที่ยังไม่เกิดผลสัมฤทธิ์ที่พึงประสงค์ต่อนักเรียนนัก ดูเพียงผิวเผินอาจเห็นว่า ไม่น่ายากเพราะขึ้นอยู่ที่ครูและผู้บริหารโรงเรียนเป็นหลัก แต่เมื่อลองวิเคราะห์และพิจารณาปัจจัยเงื่อนไขหลากหลายส่วนที่เกี่ยวข้อง จะเป็นว่ามีปัจจัยเงื่อนไขที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาคุณภาพนักเรียน ซึ่งมีความซับซ้อน ซ่อนเงื่อน และเชื่อมโยงกันทั้งระบบ หากสนใจปัจจัยและเงื่อนไขความสำเร็จของการจัดการการศึกษาขั้นพื้นฐาน โปรดศึกษาเอกสารประกอบการเสวนาในโอกาสครบรอบ ๑ ทศวรรษ สพฐ.ของ รศ.ดร.สุธรรม วาณิชเสนี (๘ ก.ค. ๒๕๕๖) “เหลียวหลัง แลหน้า มองหาอนาคต-ปัจจัยและเงื่อนไขความสำเร็จการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน บทเรียนจากอดีตในทศวรรษที่ผ่านมา และความเป็นไปได้สำหรับอนาคต” <<โปรดคลิกที่นี่>> 

            สุดท้าย ขอเชื่อมโยงนโยบายในปี ๒๕๕๖ ที่เน้น “ให้ผู้เรียนสามารถคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และเรียนรู้ได้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง” กับสิ่งที่การศึกษาขั้นพื้นฐานมีต้นทุนเดิมที่ทำอยู่ ซึ่งมีเป้าหมายเจตนาเพื่อให้นักเรียนทำได้ ทำเป็น เช่นจุดเน้นปีนี้ ดังนี้

            ๑. บันได ๕ ขั้นของการเรียนการสอน เป็นกระบวนการที่ส่งเสริมดำเนินการในโรงเรียนมาตรฐานสากล ปี ๒๕๕๕ ของ สพฐ. ขั้นที่ ๑ ตั้งคำถาม/สมมุติฐาน (Hypothesis Formulation) ขั้นที่ ๒ สืบค้นความรู้ (Searching for Information) ขั้นที่ ๓ สรุปองค์ความรู้ (Knowledge Formation) ขั้นที่ ๔ สื่อสารและนำเสนอ (Effective Communication) และขั้นที่ ๕ บริการสังคมและจิตสาธารณะ (Public Service) และเป็นขอบข่ายงานที่ปรากฏอยู่ใน TOR เพื่อการพัฒนาครูโดยใช้ระบบ Coaching and Mentoring ในปี ๒๕๕๖ ทุกสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาทั่วประเทศ
            ๒. กระบวนการวิจัย ๔ ขั้นตอน เป็นกระบวนการที่ส่งเสริมดำเนินการในโรงเรียนโครงการสร้างวัฒนธรรมการวิจัย ปี ๒๕๕๔ ประกอบด้วย ขั้นที่ ๑ ตั้งคำถาม ขั้นที่ ๒ เตรียมการค้นหาคำตอบ ขั้นที่ ๓ ดำเนินการค้นหาและตรวจสอบคำตอบ และขั้นที่ ๔ สรุปและนำเสนอผลการค้นหาคำตอบ
            ๓. โครงงานคุณธรรม หรือ Project-based Learning (PBL) เป็นกระบวนการที่ส่งเสริมให้ดำเนินการในโรงเรียนวิถีพุทธและโรงเรียนทั่วไป มีการประกวดโครงงานคุณธรรมระดับประเทศมาอย่างต่อเนื่อง ประกอบด้วย ๖ ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ ๑ การตระหนักรู้และพิจารณาเลือกหัวเรื่องหรือประเด็นปัญหา ขั้นตอนที่ ๒ การรวบรวมประมวลข้อมูลและองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง ขั้นตอนที่ ๓ การจัดทำร่างโครงงาน ขั้นตอนที่ ๔ การดำเนินการโครงงาน ขั้นตอนที่ ๕ การสรุปประเมินผลและเขียนรายงาน ขั้นตอนที่ ๖ การนำเสนอโครงงาน รายละเอียดโปรดศึกษาคู่มือโครงงานคุณธรรมเฉลิมพระเกียรติ พุทธชยันตีเฉลิมราช ปีการศึกษา ๒๕๕๔ <<โปรดคลิกที่นี่>>
            ๔. Research-based Learning (RBL) เป็นกระบวนการที่ส่งเสริมให้โรงเรียนดำเนินการโดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ในโครงการยุววิจัยต่างๆ เช่น ยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ยุววิจัยยางพารา ยุววิจัยเศรษฐกิจชุมชน
            ๕. โครงสร้างทักษะกระบวนการคิด เป็นกระบวนการที่ส่งเสริมให้โรงเรียนการคิดนำร่อง จำนวน ๓๕๐ โรงเรียน ดำเนินการในช่วงวิกฤตผลการคิดวิเคราะห์ในปี ๒๕๕๐-๒๕๕๒ ในโครงการขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน ประกอบด้วยกระบวนการ ๔ ขั้นตอน ได้แก่ (๑) การรวบรวมและเลือกข้อมูล (Gathering) (๒) การจัดกระทำข้อมูล (Processing) (๓) การประยุกต์ใช้ความรู้ (Applying) และ(๔) การกำกับตนเอง/ เรียนรู้ได้เอง (Self-regulating) ภายใต้โครงการขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน ยังมีโครงการวิจัยย่อย อาทิ
            ๕.๑ การจัดการเรียนรู้โดยใช้ทักษะการแก้ปัญหาอนาคต (Future Problem Solving) เพื่อพัฒนาความสามารถในการคิดแก้ปัญหาและคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียน โดย ศาสตราจารย์ ดร.ชัยอนันต์ สมุทวณิช และคณะนักวิจัยจากวชิราวุธวิทยาลัย
            ๕.๒ การวิจัยและพัฒนารูปแบบการขับเคลื่อนการสอนคิดสู่ห้องเรียนแบบสอดแทรกในการจัดการเรียนการสอน โดยบริติช เคานซิล ประเทศไทย
            ๕.๓ การพัฒนาการคิดทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนด้วยวิธีการวิจัยและพัฒนาแผนการสอน (Lesson Study) และวิธีการแบบเปิด (Open Approach) โดยศูนย์วิจัยคณิตศาสตร์ศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์ และคณะ)
            ๕.๔ การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (problem-based Learning) เพื่อขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน โดยมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ (รองศาสตราจารย์ ดร.อัญชลี ชยานุวัตร และคณะ)
            ๕.๕ การสังเคราะห์รูปแบบ เทคนิค วิธีการ กระบวนการ นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิดของผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยศูนย์พัฒนาวิชาชีพครู คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (รองศาสตราจารย์ ดร.สิริพันธุ์ สุวรรณมรรคา และคณะ) สนใจศึกษาผลการวิจัยผ่านฐานข้อมูล <<โปรดคลิกที่นี่>>
            ๕.๖ การพัฒนาเครื่องมือวัดและประเมินผลการคิดของผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยศูนย์ทดสอบและประเมินเพื่อพัฒนาการศึกษาและวิชาชีพ คณะครุศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ศาสตราจารย์ ดร.ศิริชัย กาญจนวาสี และคณะ) สนใจรายงานการวิจัย  <<โปรดคลิกที่นี่>>

            จะเห็นได้ว่า ความพยายามพัฒนาคุณภาพนักเรียนมีมาอย่างต่อเนื่อง มีกรณีที่น่าสนใจของโรงเรียนที่ปฏิบัติได้ดีมีอยู่จำนวนมาก รวมทั้ง สพฐ.และภาคีเครือข่ายมีกระบวนการ/ นวัตกรรม/ วิธีการที่หลากหลายให้โรงเรียนและครูเลือกไปประยุกต์ใช้พัฒนาผู้เรียน สิ่งสำคัญคือ สิ่งที่มีอยู่เหล่านี้จะต่อยอดเชื่อมโยงให้กลายเป็นพลังเพื่อขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาได้อย่างไร ทางเลือกหนึ่งคือ เราจะพิจารณาระบบหลักสูตร การเรียนการสอน และการประเมินผล ร่วมกับการพิจารณาระบบอื่นๆ ที่เชื่อมโยงส่งผลถึงกัน โดยคิดต่อจากข้อเสนอของ รศ.ดร.สุธรรม วาณิชเสนี ที่สรุปจากงานวิจัย Thailand K-12 Education System: Progress and Failure ไว้ว่า “ปัจจัยความสำเร็จของการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๓ ประการ ในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้แก่ มุมมองการศึกษาเชิงระบบ นโยบายและกลยุทธ์ที่มาจากการวิเคราะห์ระบบการศึกษา และการบริหารจัดการการดำเนินการ ที่ดำเนินโดยความร่วมมือของจตุภาคี บนเงื่อนไขของการสร้างความหมายและคุณค่าร่วมกัน การสร้างความสามารถของระบบการศึกษาอย่างต่อเนื่อง การส่งเสริมการเรียนรู้ในการรับผิดชอบและความเป็นอิสระในการบริหารจัดการ การพัฒนาความสามารถในการสร้างความรู้ และการให้การสนับสนุนในการดำเนินการ”
----------------------------------

วันเสาร์ที่ 10 สิงหาคม พ.ศ. 2556

National Test ป.๓: เน้นวัดความสามารถ LNR

National Test ป.๓: เน้นวัดความสามารถ LNR
พิทักษ์  โสตถยาคม

เมื่อพฤหัสบดีที่ ๘ สิงหาคม ๒๕๕๖ ผมร่วมประชุมคณะกรรมการการประเมินคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการประกันคุณภาพผู้เรียน ปีการศึกษา ๒๕๕๖ ณ อาคาร สพฐ.๔ ชั้น ๒ ตามการมอบหมายของที่ปรึกษา สพฐ. (นางพจมาน พงษ์ไพบูลย์) คณะกรรมการชุดนี้ มีรองเลขาธิการ กพฐ. เป็นประธาน ผู้อำนวยการสำนักทดสอบทางการศึกษาของ สพฐ. เป็นเลขานุการ นอกจากมีกรรมการจาก สพฐ.เองแล้ว ยังมีผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (สกอ.) สำนักการศึกษากรุงเทพมหานคร กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่นด้วย



ผมขอยกอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ จำนวน ๔ ข้อ ที่ปรากฏอยู่ในคำสั่ง สพฐ.ที่ ๙๖๖/ ๒๕๕๖ เรื่อง แต่งตั้งคณะกรรมการประเมินคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการประกันคุณภาพผู้เรียน ปีการศึกษา ๒๕๕๖ ดังแผนภาพ



ดร.ไพรวัลย์ พิทักษ์สาลี ผู้อำนวยการสำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา ซึ่งได้รับมอบหมายจากรองเลขาธิการ กพฐ. (ดร.เบญจลักษณ์ น้ำฟ้า) ให้เป็นประธานการประชุมครั้งนี้ ได้ให้ที่ประชุมทราบถึงคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการชุดนี้ ผลการประเมินปีการศึกษา ๒๕๕๕ และการเตรียมสอบ O-NET ของนักเรียน ป.๖ และ ม.๓ รวมทั้งให้ที่ประชุมพิจารณาหาข้อสรุป ๒ เรื่อง ได้แก่ (๑) แนวทางการประเมินคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการประกันคุณภาพผู้เรียน ปีการศึกษา ๒๕๕๖ และ(๒) ความร่วมมือของสังกัดอื่นในการประเมินในปีการศึกษา ๒๕๕๖ ซึ่งผลเป็นดังนี้

๑.    แนวทางการประเมินคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการประกันคุณภาพผู้เรียน ปีการศึกษา ๒๕๕๖ (เป็น National Test หรือเรียกว่า การสอบ NT) ที่ประชุมได้เห็นชอบตามที่สำนักทดสอบทางการศึกษาเสนอ นั่นคือ จะยังคงมุ่งเน้นการประเมินความสามารถของผู้เรียนเช่นปีที่ผ่านมา โดยประเมินความสามารถ ๓ ด้าน ได้แก่ (๑) ความสามารถด้านภาษา (Literacy) (๒) ความสามารถด้านคำนวณ (Numeracy) (๓) ความสามารถด้านเหตุผล (Reasoning abilities) สำหรับกลุ่มเป้าหมายของการประเมินครั้งนี้ ก็คือ นักเรียนชั้น ป.๓ ในสังกัด สพฐ. ทุกคน (ทั้งประเทศ) โดยกำหนดสอบในวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗ หลังจากที่มีการสอบ O-NET เสร็จเรียบร้อยแล้ว (ปีการศึกษา ๒๕๕๖ สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน) จะจัดสอบ O-NET ในวันที่ ๑-๓ กุมภาพันธุ์ ๒๕๕๗) นอกจากนั้น ยังมีมติให้ สพฐ. ดำเนินการประเมินเพื่อการศึกษาวิจัยในการประเมินความสามารถทั้ง ๓ ด้าน ดังกล่าว ในระดับชั้นเรียนอื่นด้วย ได้แก่ ระดับชั้น ป.๑-๖ ประมาณชั้นเรียนละ ๑๐,๐๐๐ คน
๒.   ความร่วมมือของสังกัดอื่นในการประเมินในปีการศึกษา ๒๕๕๖ ได้ข้อสรุปว่า การสอบในวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗ จะมีหน่วยงานที่ดูแลการจัดการศึกษาของโรงเรียนสังกัดต่อไปนี้ ได้แก่ สช. ตชด. และ อปท. จะเข้ามามีส่วนร่วมในการประเมินครั้งนี้ เพื่อให้นักเรียนในสังกัดได้รับการทดสอบไปพร้อมๆ กับนักเรียน สพฐ. ทั้งนี้ ให้เตรียมตั้งงบประมาณเพื่อการจัดสอบเป็นเงิน ๔๐ บาท ต่อการเข้าสอบของนักเรียน ๑ คน ส่วน สกอ. และ กทม. ไม่ได้เข้าร่วม แต่สังกัด กทม. ก็ได้มีแผนการประเมินคุณภาพนักเรียนในปีการศึกษานี้เรียบร้อยแล้ว

จากการร่วมประชุมในวันนี้ ทำให้เห็นว่า ขณะนี้ สพฐ. ได้ปรับเปลี่ยนรูปแบบวิธีการทดสอบระดับชาติ (National Test) มาตั้งแต่ปีที่แล้ว ที่มุ่งเน้นประเมินทักษะความสามารถที่ติดตัวเด็ก ได้แก่ LNR หรือความสามารถด้านภาษา (Literacy)  ความสามารถด้านคำนวณ (Numeracy) ความสามารถด้านเหตุผล (Reasoning abilities) ซึ่งมีความสอดคล้องกับการทดสอบ PISA ที่ไม่ได้เน้นเนื้อหา แต่เน้นที่ความสามารถที่ติดตัวเด็กอยู่ ผมก็เชื่อว่า การเปลี่ยนแปลงการสอบระดับชาติของ สพฐ.นี้ ถือเป็นการคลี่ปม/ ผ่อนคลายเงื่อนไขยากๆ ของการปฏิรูปการศึกษาได้เปลาะหนึ่ง

สำหรับผลการประเมินความสามารถของนักเรียนชั้น ป.๓ ในปีที่ผ่านมาก็ยังไม่ดีนัก ซึ่งแต่ละความสามารถมีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ เป็นดังนี้ ด้านความสามารถด้านภาษา (Literacy) ร้อยละ ๔๒.๙๔ ความสามารถด้านคำนวณ (Numeracy) ร้อยละ ๓๗.๔๕ และความสามารถด้านเหตุผล (Reasoning abilities) ร้อยละ ๔๕.๙๒ ซึ่งผลการสอบ NT ป.๓ โดย สพฐ. ก็สอดคล้องไปในทิศทางเดียวกันกับผลการสอบ O-NET ป.๖ ซึ่งจัดสอบโดย สทศ.

ผมได้เข้าไปดูในเว็บไซต์สำนักทดสอบทางการศึกษา สพฐ. เห็นว่ามีการเผยแพร่-ให้ข้อมูลกรอบการประเมิน นิยาม ตัวอย่างเครื่องมือการประเมินไว้เรียบร้อย และทราบว่าได้มอบหมายให้สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานำไปสู่โรงเรียนต่างๆ ทั่วประเทศแล้ว จึงขอนำมาสื่อสารให้ทราบ ณ ที่นี้ด้วยครับ

วันพฤหัสบดีที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2556

ปฏิรูปการเรียนรู้ทั้งระบบ: Cut Out - Keep - Create

ปฏิรูปการเรียนรู้ทั้งระบบ: Cut Out - Keep - Create
พิทักษ์ โสตถยาคม

วันนี้ ๘ ส.ค. ๒๕๕๖ ภาคเช้า ผมร่วมประชุมกลุ่มผู้แทนสำนักใน สพฐ. ที่ดูแลด้านคุณภาพการเรียนรู้ เพื่อเตรียมจัดประชุมโต๊ะกลมในวันที่ ๑๘ ส.ค. ๒๕๕๖ ณ โรงแรมปริ๊นซ์ พาเลซ (ประชุมคู่ขนานกับการประชุม ผอ.สพป./สพม.ทั่วประเทศ) เพื่อเป็นเวทีระดมความคิด-วิเคราะห์-เชื่อมโยง-เสนอแนะการขับเคลื่อนนโยบาย ศธ. สู่การปฏิบัติ ในประเด็น “การปฏิรูปการเรียนรู้ทั้งระบบ” โดยเฉพาะความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันของ ๕ องค์ประกอบของห่วงโซ่คุณภาพ ที่เลขาธิการ กพฐ. (ดร.ชินภัทร ภูมิรัตน) ได้ชี้แนะเป็นกรอบไว้ ได้แก่ (๑) หลักสูตร (๒) การจัดการเรียนการสอน (๓) การวัดและประเมินผล (๔) การนิเทศ และ(๕) การพัฒนาครู/ ผลิตครู ในการประชุมวันนี้มีรองเลขาธิการ กพฐ. (ดร.เบญจลักษณ์ น้ำฟ้า) เป็นประธาน และมีผู้ร่วมประชุม ประมาณ ๒๐ คน อาทิ ที่ปรึกษา สพฐ. (วีณา อัครธรรม) ผอ.สนก. (วันเพ็ญ สุจิปุตโต) ผอ.สวก. (ดร.ไพรวัลย์ พิทักษ์สาลี) ผอ.สทศ. (กนก อินทรพฤกษ์) ผอ.สพค. (ชวลิต โพธิ์นคร) หน.ศูนย์พัฒนาการนิเทศฯ (สมควร วรสันต์)



   สำหรับประเด็นข้อเสนอจากผู้เข้าร่วมประชุม อาทิ
  1. ควรใช้คุณภาพผู้เรียนมาเป็นตัวตั้ง ได้แก่  21st Century Skills การคิด และ PISA รวมทั้งความสามารถด้านภาษา (Literacy) ความสามารถด้านคำนวณ (Numeracy) และความสามารถด้านเหตุผล (Reasoning ability)
  2. ควรวิเคราะห์สภาพบทบาทหน้าที่ของสำนักต่างๆ ของ สพฐ. ใน ๕ องค์ประกอบ ทั้งอดีต ปัจจุบัน และอนาคต
  3. สิ่งที่โรงเรียนปฏิบัติได้ดีมีอยู่เป็นจำนวนมาก แต่ไม่ได้รวบรวมไว้อย่างเป็นระบบ จึงควรนำมาใช้เพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของโรงเรียนที่อยู่ใกล้เคียงกันในพื้นที่เดียวกัน หรืออาจทำเป็น Shopping list กระบวนการเรียนรู้ที่ผ่านการใช้แล้วเกิดผลดี เพื่อให้โรงเรียนที่กำลังค้นหากระบวนการเรียนรู้ “แกนหลัก” ได้พิจารณานำไปใช้ในการปรับการเรียนเปลี่ยนการสอน อาทิ บันได ๕ ขั้นของการเรียนการสอน (5 Steps), Research-based Learning, Project-based Learning, Problem-based Learning
  4. ผู้บริหารโรงเรียนเป็นบุคคลสำคัญในการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ในโรงเรียนและคุณภาพผู้เรียน แต่ก็พบว่า ผู้บริหารโรงเรียนไม่ได้ทำหน้าที่นี้อย่างจริงจังนัก
  5. ห่วงโซ่คุณภาพยังไม่ร้อยรัดไปด้วยกัน โดยเฉพาะหลักสูตร การเรียนการสอน และการวัดประเมินผล ดังนั้น การทบทวนและการจัดทำข้อเสนอครั้งนี้ จะทำให้ได้สารสนเทศที่เป็นประโยชน์และนำไปสู่การปรับเปลี่ยนท่าทีในการทำงานของ สพฐ. และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
  6. ควรวิเคราะห์ว่าปัญหาและอุปสรรคของการปฏิรูปการเรียนรู้ที่ผ่านมาอยู่ที่ใด ใช่อยู่ที่การขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติ หรือการบริหารจัดการของโรงเรียน หรือวิธีการสนับสนุนทรัพยากรและการกำกับติดตามงานหรือไม่
  7. การปฏิรูปการเรียนรู้ทั้งระบบ อาจมองนอกเหนือจาก “ในโรงเรียน” เพราะการที่เด็กจะเรียนรู้ได้ดี “นอกโรงเรียน” ก็มีความสำคัญมาก เช่น ความใส่ใจของครอบครัว การสนับสนุนส่งเสริมของชุมชน การมีสื่อสารมวลชนและสังคมเป็นตัวช่วยส่งเสริมการเรียนรู้
  8. ความท้าทายหนึ่งของ สพฐ. ในการตอบโจทย์การปฏิรูปการเรียนรู้ทั้งระบบครั้งนี้คือ การปฏิบัติที่ผ่านมาของเราเองเป็นอุปสรรคต่อการปฏิรูปการเรียนรู้บ้างหรือไม่ ส่วนใดที่เป็นส่วนเอื้ออำนวยและหนุนเสริมให้เกิดการปฏิรูปการเรียนรู้ที่แท้จริง ดังนั้น การได้มีโอกาสทบทวนบทบาท หน้าที่ และภาระงานในอดีตและปัจจุบัน จะทำให้เห็นว่า มีบางส่วนที่มีความสำคัญที่เราต้องทำต่อไป เพราะไม่ทำจะเกิดความเสียหาย แต่ก็จะเห็นว่ามีอีกหลายส่วนที่เราไม่ต้องทำหรือไม่ต้องปฏิบัติเช่นเดิม เพราะโรงเรียน เขต หรือองค์กรเอกชน-ชุมชนมีศักยภาพที่จะทำได้

        ผลการประชุม: ประธานที่ประชุมได้มอบหมายให้สำนักที่มีภารกิจเกี่ยวข้อง เป็นเจ้าภาพในการจัดทำเอกสารข้อเสนอแต่ละองค์ประกอบ โดยให้วิเคราะห์ทบทวนเกี่ยวกับสภาพปัจจุบันปัญหา สิ่งที่ดำเนินการอยู่ และแนวทางแก้ไข รวมทั้งให้จัดเวทีพูดคุยกลุ่มเล็ก เพื่อรับฟังข้อเสนอแนะของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ก่อนถึงวันประชุมจริงในวันที่ ๑๘ ส.ค.นี้

        หลังจากประชุมภาคเช้าเสร็จ ทีมสำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา (สนก.) ที่มาร่วมประชุมครั้งนี้ จำนวน ๔ คน ได้แก่ ผอ.สนก. (วันเพ็ญ สุจิปุตโต) รอง ผอ.สนก. (ดร.บรรเจอดพร สู่แสนสุข) หัวหน้ากลุ่มวิจัยและส่งเสริมการวิจัย (ดร.วิภาพร นิธิปรีชานนท์) และผม ได้นำประเด็น “กระบวนการเรียนรู้” ที่ได้รับมอบหมายจากที่ประชุมมาหารือกันต่อ ได้ทบทวนสภาพปัจจุบัน อุปสรรค และทางออก เราเห็นตรงกันว่า จะทำประเด็นนี้ได้จะต้องทำส่วนอื่นไปพร้อมกันทั้งระบบ เช่น การกำหนดเป้าหมายที่ตรงกันว่า เราอยากเห็นผู้เรียน/ผู้ที่จะจบจากโรงเรียนเป็นอย่างไรจริงๆ และระบบที่เกี่ยวข้องต้องปรับเปลี่ยนเพื่อมุ่งทำให้สำเร็จ การส่งเสริมความเข้มแข็งและพึ่งตนเองได้ของโรงเรียน โดยเสริมปัจจัยเกื้อหนุนและลดอุปสรรคอย่างจริงใจ ซึ่ง ดร.วิภาพร นิธิปรีชานนท์ ได้อาสานำความคิดจากกลุ่มไปประกอบกับการสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมยกร่างเป็นข้อเสนอต่อไป.

วันเสาร์ที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2556

หลักสูตรใหม่: ข้อคิดก่อนประกาศใช้


หลักสูตรใหม่:  ข้อคิดก่อนประกาศใช้
พิทักษ์  โสตถยาคม

เมื่อ ๒๖ กรกฎาคม ๒๕๕๖ ผมได้ร่วมประชุมกับกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ เรื่อง การจัดทำหลักสูตรการศึกษาใหม่ของประเทศไทย ที่สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน มีศาสตราจารย์ศรีราชา เจริญพานิช ผู้ตรวจการแผ่นดินเป็นประธาน และมี ศ.ดร.สุมาลี ตั้งประดับกุล และ รศ.ดร.วันชัย ดีเอกนามกูล กรรมการปฏิรูปหลักสูตรและตำราการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นผู้บรรยายสรุปเกี่ยวกับกรอบหลักสูตรใหม่

รศ.วันชัยได้เล่าให้ฟังเกี่ยวกับการจัดทำหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานใหม่ จุดเริ่มต้นสู่การปฏิรูปการศึกษาของประเทศไทย โดยเริ่มจากยกข้อเสนอของ ศ.ดร.ภาวิช ทองโรจน์ ที่มี ๕ ยุทธศาสตร์เพื่อสร้างความเข้มแข็งการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประกอบด้วยเรื่องปฏิรูปหลักสูตร ปฏิรูปครู เร่งสร้างความเข้มแข็ง STEM ปฏิรูปโครงสร้าง และICT เพื่อการศึกษา แต่ตัดสินใจเลือกทำปฏิรูปหลักสูตรก่อนยุทธศาสตร์อื่นเพราะถือเป็นจุดเริ่มต้นของการปฏิรูปการศึกษา จากนั้นบอกถึงเหตุผลว่าทำไมต้องมีการปฏิรูปหลักสูตร ๖ ประการ ทั้งเรื่องของความทันสมัย (หลักสูตรควรปรับทุก ๕-๑๐ ปี, หลักสูตรปัจจุบันปรับจากปี ๒๕๔๔ รวมใช้มาแล้ว ๑๒ ปี, โลกเปลี่ยนเร็วมาก) ความเหมาะสม (หลักสูตรเดิมสั้นย่นย่อเกินไป, ปลายเปิดมากไป, เวลาเรียนมากไป) โครงสร้างหลักสูตร (๘ กลุ่มสาระ) ขั้นตอนของหลักสูตร (การเรียนแบบหน้ากระดาน) แนวโน้มการศึกษาปัจจุบัน (สิงคโปร์ teach less learn more, learn how to learn, การเรียนอย่างยั่งยืน lifelong learning) สัมฤทธิผลของการศึกษา (การศึกษาไทยตกต่ำ, ทรัพยากรมนุษย์ของไทยอ่อนแอ) โดยยกผลการทดสอบ PISA ที่เด็กไทยทำคะแนนได้ต่ำมาประกอบ รวมทั้งนำเสนอตารางเปรียบเทียบกรอบหลักสูตรและเวลาเรียนของประเทศต่างๆ สุดท้ายนำเสนอ (ร่าง) โครงสร้างหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานฉบับใหม่ ว่าประกอบด้วย ๔ ส่วน คือ Knowledge, Skills, Values & Attitudes, และ Learning Tools


ศ.สุมาลีได้นำเสนอว่าหลักสูตรนี้มีลักษณะสำคัญ ๕ ประการ ดังนี้ (๑) เน้นสอนให้น้อย แต่ให้เรียนมากขึ้น โดย ๘๐๐-๑๐๐๐ ชั่วโมง จะรวม ๓ ส่วนนี้เข้าด้วยกัน ได้แก่  classroom + self-learning, field study, extra-curricular activities (๒) เน้น Learning Outcome-Based (๓) เน้นแผนการจัดการเรียนรู้ที่มีความสอดคล้องกันของ Learning Outcomes, Learning Activities และ Assessments (๔) เน้นบูรณาการรายวิชาและมีระดับความลึกซึ้งขึ้นของความรู้และทักษะในชั้นเรียนที่สูงขึ้น เช่น ป.๒ มีระดับความลึกซึ้งมากกว่า ป.๑ (๕) เน้นการประเมินตนเองทั้งของครูและนักเรียนในกิจกรรมการเรียนรู้ต่างๆ โดยให้ความสำคัญกับการประเมินระหว่างเรียนเป็นพิเศษ ทั้งนี้ คณะกรรมการปฏิรูปหลักสูตรและตำราการศึกษาขั้นพื้นฐานได้คำนึงถึงเครื่องมือช่วยอำนวยความสะดวกในการปฏิบัติด้วย เช่น เตรียมคิดระบบบริหารจัดการข้อมูลการประเมิน  หรือ Assessment Data Management System (ASMS) เพื่อจะช่วยให้มีการเก็บข้อมูลความรู้ ทักษะ และค่านิยม/เจตคติ อย่างต่อเนื่อง เตรียมยกร่างบทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา โรงเรียน (ผู้บริหารและครู) เตรียมเสนอการพัฒนาครูจะให้มี In-service Days และ Professional Learning Community (PLC) โดยจะกำหนดว่าครูแต่ละคนจะพัฒนากี่วันต่อปี  เตรียมรวบรวมแผนการจัดการเรียนรู้ที่ดีมาไว้ใน Lesson Bank เพื่อให้ครูเลือกใช้ นอกจากนั้นยังจะเตรียมเสนอแนะกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ที่น่าสนใจให้ครูนำไปใช้ด้วย


ข้อสังเกตของผู้ทรงคุณวุฒิต่อการพัฒนาการศึกษาและการจัดทำหลักสูตรใหม่ ดังนี้

 ๑. ไม่ควรประกาศใช้ถ้าไม่พร้อม หากจะประกาศใช้หลักสูตรบนความไม่พร้อมของบุคลากร หนังสือสื่อการเรียนรู้ คู่มือครู แผนการจัดการเรียนรู้ และเอกสารหลักฐานการวัดประเมินผลการเรียนรู้ของนักเรียน ก็ควรให้ใช้หลักสูตรเดิมไปก่อน เพราะดำเนินการบนความไม่พร้อมจะเกิดความสูญเปล่าและผลเสียต่อนักเรียน (ประเด็นนี้ อ.รัชนี อมาตยกุล นำเสนอไว้อย่างชัดเจน ซึ่งผมได้ขออนุญาต อ.รัชนีนำวิดีโอที่บันทึกไว้ไปเปิดให้น้องพี่ได้ดูด้วยครับ) โปรดดูคลิปวิดีโอ ที่นี่>> http://www.youtube.com/watch?v=w6oJC4GZoEw
  ๒. ข้อแย้งสมมติฐานการจัดทำหลักสูตรใหม่  ๒ ประการ ประการแรก หลักสูตรไม่ใช่จุดเริ่มต้นของการปฏิรูปการศึกษา เพราะการศึกษาเป็น  System Dynamics เป็นระบบที่เป็นพลวัตร หากแตะส่วนใดส่วนหนึ่งก็จะมีผลกระทบกับองค์กระกอบส่วนอื่นๆ ทั้งหมด ประการที่สอง การอ้างผล PISA มาเป็นเหตุผลการเปลี่ยนหลักสูตรอาจไม่สมเหตุสมผลนัก เพราะการนำข้อมูลนี้มาใช้ต้องเข้าใจปรัชญาของการทดสอบ PISA เพราะเป็นการวัดผลสมรรถนะของกลุ่มชนชั้นกลางของกลุ่มประเทศ  OECD ซึ่งประเทศไทยก็ไม่ได้เป็นสมาชิก OECD และประเทศเรามีเยาวชนที่มาจากครอบครัวชนชั้นกลางทั่วประเทศ เพียง ๒๕ เปอร์เซ็นต์เท่านั้น นอกจากนั้น จะเห็นว่า ความมุ่งหวังของนักเรียนโดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กต้องการเข้าโรงเรียนเพราะหวังว่าจะได้รับประทานอาหารกลางวัน ได้ดื่มนม ซึ่งก็ไม่แน่ใจว่า เด็กๆ จะได้รับประทานอาหารเช้าก่อนมาโรงเรียนหรือไม่ ซึ่งจะเห็นว่า สภาพเด็กของเราโดยส่วนใหญ่ได้รับปัจจัยพื้นฐานของชีวิตยังไม่ดีพอ
  ๓. ยกระดับคะแนนสอบ PISA แบบ UK การขยับผลคะแนน PISA ของเยาวชนวัย ๑๕ ปีให้สูงขึ้น ควรศึกษาแนวทางของประเทศอังกฤษ สมัย Margaret Thatcher ที่ได้มุ่งพัฒนาเยาวชนกลุ่มที่ได้คะแนนต่ำว่า ๔๔๐ เป็นพิเศษ มุ่งสร้างให้เกิดแรงบันดาลใจในการพัฒนา และพัฒนาด้านการอ่าน วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ ในที่สุดก็สามารถทำให้ผลคะแนนในการสอบครั้งต่อมาดีขึ้นได้
  ๔. ระบบการบริหารจัดการบุคลากรมีปัญหา ความล้มเหลวของการศึกษาไทย อย่าพูดถึงการปฏิรูปครูเพียงอย่างเดียว ต้องปฏิรูปการบริหารจัดการทรัพยากรบุคคลของ สพฐ. และกระทรวงศึกษาธิการด้วย  จากข้อมูลจำนวนครูทั้งประเทศมีทั้งสิ้น ๕ แสนคน ปรากฏว่าเป็นครูผู้สอน ประมาณ ๔ แสนคน แต่เป็นผู้อำนวยการและรองผู้อำนวยการโรงเรียน ประมาณ ๔ หมื่นคน จะเห็นว่าอัตราส่วน ผอ.ต่อครู เป็น ๑:๑๐ ซึ่งต่ำมาก หากพิจารณาประสิทธิภาพประสิทธิผลของการทำงานของ ผอ./ รอง ผอ. จะพบว่า ทำงานได้ไม่คุ้มค่ากับทรัพยากรที่รัฐทุ่มเทให้ ดังจะเห็นปัญหาคุณภาพเด็ก คุณภาพครู คุณภาพการบริหารจัดการเป็นเช่นในปัจจุบัน ดังนั้น จะต้องเร่งดำเนินการแก้ไขเรื่องการบริหารจัดการคนของกระทรวงศึกษาธิการ
  ๕. การศึกษาต้องชี้นำประเทศได้ หลักสูตรต้องตอบโจทย์การพัฒนาประเทศของเรา จะเห็นว่าการจัดทำหลักสูตรครั้งนี้ ยังไม่แสดงให้เห็นจุดดีและชี้นำในจุดเด่นของประเทศไทย จุดเด่นของประเทศไทยเป็นเรื่องของทรัพยากร รวมทั้งคนไทยส่วนใหญ่อยู่กับธรรมชาติอย่างแนบแน่น หากเราใช้ STEM เป็นตัวนำแล้ว น่าจะก่อให้เกิดความสับสน ไม่พร้อม และอาจเป็นความขัดแย้งของสภาพที่ควรจะเป็นกับสภาพความเป็นจริง 
  ๖. การลงละเอียดของหลักสูตร เป็นเรื่องที่น่าคิดว่า มีความจำเป็นหรือไม่ที่จะต้องมีหลักสูตรแกนกลางที่มีรายละเอียดจำนวนมาก  หรือถ้ามี ก็ควรมีรายละเอียดให้น้อยที่สุด หรือควรมีเพียงหลักการก็เพียงพอ เช่น มาตรา ๖ ใน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ
  ๗. หลักยึดของหลักสูตร หลักการที่กำหนดไว้ใน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ มาตรา ๖ ควรยึดเป็นหลักในการจัดการศึกษา รวมทั้งการจัดทำหลักสูตรใหม่ครั้งนี้ด้วย  (สาระของมาตรา 6 "การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข")
  ๘. ๙ ปีที่มีคุณภาพก็เพียงพอ การจัดทำหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ครอบคลุม ๑๒ ปี (ป.๑-ม.๖) อยากให้เน้นที่การศึกษาภาคบังคับเพียง ๙ ปี (ป.๑-ม.๓) แต่ให้เป็นการจัดการศึกษาที่มีคุณภาพที่แท้จริง ส่วนการเลือกเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ก็ควรเปิดให้เป็นทางเลือกเช่นเดียวกับการเลือกเรียนอาชีวศึกษา
  ๙. แรงจูงใจผู้เรียนอาชีวะ การส่งเสริมเพิ่มจำนวนนักเรียนที่เรียนอาชีวศึกษาให้มากขึ้น และมากกว่าจำนวนผู้เรียนสายวิชาการ (ม.๔-๖) แนวทางการแก้ไขหนึ่งคือ การกำหนดให้ค่าวิชาชีพของผู้จบอาชีวศึกษาให้มากกว่า เช่น จบสายวิชาชีพ ให้เงินเดือน ๑๘,๐๐๐ บาท ส่วนผู้จบสายวิชาการให้เพียง ๑๕,๐๐๐ บาท เป็นต้น
  ๑๐. เน้นพัฒนาเด็กปฐมวัย ควรทุ่มพัฒนาเด็กเล็กให้มากขึ้น โดยงบประมาณที่มีให้ทุ่มเทที่กลุ่มเด็กปฐมวัย (๐-๖ ปี) เพราะช่วงวัยนี้เป็นวัยที่เด็กมีการเรียนรู้สูงมาก ควรพัฒนาให้คิดเป็น ซึ่งถือเป็นการลงทุนเตรียมคนของประเทศที่คุ้มค่ามาก
  ๑๑. เนื้อหาหลักสูตรยังขาดเรื่องสำคัญ เป็นเนื้อหาที่ถ้าเด็กไม่ได้เรียนรู้แล้วจะมีผลกระทบสูงต่อชีวิต ได้แก่ เรื่องสิ่งแวดล้อม เรื่องการฝึกจิต/สมาธิ เรื่องความเข้าใจในตนเอง (เรียนรู้ว่าเราคือใคร-เราคือพุทธะ-ผู้รู้ผู้ตื่นผู้แสวงหาความรู้ความจริง?) เรื่องโภชนาการ-กินเป็น-ไม่เป็นพิษภัยต่อสุขภาพตนเอง 
  ๑๒. จุดยืนและทิศทางการพัฒนาคนไทยคืออะไร ในการพัฒนาเรามักอ้างอิงถึงความสำเร็จของประเทศสิงคโปร์ เช่น Teach Less Learn More แต่สิงคโปร์ตอนนี้มีปัญหาเรื่องความเครียดและขาดความสุข สิงคโปร์ได้เชิญ ดร.อาจอง ชุมสาย ณ อยุธยา ไปสอนเรื่อง “ความสุขในชีวิต” “การรู้จักตนเอง” และในเรื่องเดียวกันนี้ยังมีประเทศอินโดนีเซีย ภูฏาน ได้เชิญให้อาจารย์ไปพัฒนาครูในประเทศเหล่านี้หลายแสนคน  รวมทั้งประเทศเหล่านี้ได้ส่งครูให้มาศึกษาดูงานที่โรงเรียนสัตยาไสย และโรงเรียนรุ่งอรุณด้วย จะเห็นได้ว่า การศึกษาไทยยังมีส่วนที่ดี เป็นการจัดการศึกษาที่ปลูกฝังความดีงามและความสุข ดังนั้น การศึกษาและหลักสูตรใหม่ของประเทศไทย จะไม่เป็นหลักสูตรทีทำตามกระแสประเทศอื่น แต่มีจุดยืนของเราเอง เป็นคนที่สามารถปรับตัวเรียนรู้ได้และไม่ตกยุค
  ๑๓. นำ ICT มาขยายครูสอนดีและแหล่งเรียนรู้ให้นักเรียน ควรส่งเสริมให้ครูดี ครูเก่ง ได้นำการสอน-การอธิบายของครูไปไว้ใน IT เช่นเดียวกับ Khan Academy
  ๑๔. การลดเวลาเรียน ในการลดเวลาเรียนลง เช่น ลดจาก ๑,๐๐๐ ชั่วโมง เหลือ ๘๐๐ ชั่วโมง ควรดูบริบทของประเทศไทย และหาวิธีการป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้น เพราะพ่อแม่ผู้ปกครองต้องทำงานและไม่สามารถดูแลลูกเมื่อกลับจากโรงเรียนเร็วได้
  ๑๕. Checkpoint ตรวจสอบการเรียนรู้ของนักเรียนเป็นระยะ ควรมีการตรวจสอบผลการเรียนรู้ของนักเรียนเป็นระยะๆ หรือมีการ Checkpoint เป็นขั้นๆ ของแต่ละวิชา หากนักเรียนสามารถผ่านเกณฑ์จริงๆ แล้ว จึงจะให้ผ่านหรือเลื่อนระดับชั้นสูงขึ้นไปได้ ถ้ายังไม่ผ่านจะไม่สามารถเลื่อนระดับได้
  ๑๖. การคัดเลือกคนเก่งเป็นครูและพัฒนาครูต่อเนื่อง ควรเน้นที่การพัฒนาครู เพื่อให้ครูมีคุณภาพ เพราะพบว่าครูที่ไม่มีคุณภาพจะมีความรู้ในเนื้อหาสาระที่สอนต่ำ ครูไม่ได้  concept และมักพบว่าครูเหล่านี้จะบอกว่าไม่มีเวลาในการพัฒนาตนเอง ไม่อยากพัฒนา ไม่กระตือรือร้น และขาดความทะเยอทะยาน รวมทั้งครูมีหนี้สิน ซึ่งสะท้อนว่าครูใช้ชีวิตไม่เป็น จากข้อมูลนี้ อาจต้องคัดเลือกคนเรียนดีมาเป็นครู เพราะไม่สามารถมาเสริมความเก่งทีหลังได้ง่ายนัก รวมทั้งการส่งเสริมครูให้มีฐานะทางการเงินที่ดี และพัฒนาให้ครูคิดเป็นด้วย
  ๑๗. การบริหารจัดการคุณภาพโรงเรียนระดับจังหวัด ในการปฏิรูปการศึกษาอาจจะทำเรื่องหลักสูตรเป็นเรื่องสุดท้ายก็ได้ แต่เรื่องสำคัญน่าจะอยู่ที่การบริหารจัดการโรงเรียน อยู่ที่ผู้บริหารโรงเรียน เพราะครูจะทำตามผู้บริหารโรงเรียนอยู่แล้ว ซึ่งควรให้การศึกษาเป็นเรื่องสำคัญของจังหวัด และผู้ว่าราชการจังหวัดมีส่วนในการเสนอนโยบายด้านการศึกษาและผลักดันการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนในจังหวัด
  ๑๘. การต่อยอดจากหลักสูตรเดิมสู่หลักสูตรใหม่ การจัดทำหลักสูตรใหม่ครั้งนี้ควรตอบคำถาม ๓ คำถาม ได้แก่ (๑) ของเดิมมีอะไรดีอยู่แล้ว (๒) ของเดิมมีอะไรเกือบจะดี และ(๓) ของเดิมมีอะไรที่แย่และควรเปลี่ยน

  สุดท้าย ศ.ดร.สุมาลี ตั้งประดับกุล และ รศ.ดร.วันชัย ดีเอกนามกูล กรรมการปฏิรูปหลักสูตรและตำราการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้รับข้อสังเกตของผู้ทรงคุณวุฒิไปพิจารณา และขอโอกาสให้กลุ่มที่ไม่ใช่นักการศึกษา ที่เป็นกลุ่มนักวิทยาศาสตร์เช่นอาจารย์ทั้งสอง ได้ดำเนินการให้สำเร็จ และอาจสามารถทำได้ดีเช่นเดียวกับบางประเทศที่ดำเนินการจัดทำหลักสูตรการศึกษาชาติโดยนักวิทยาศาสตร์เช่นกัน 


  จะเห็นว่าการตั้งวงพูดคุยกันครั้งนี้ ได้เห็นถึงการร่วมคิด ร่วมให้ข้อสังเกตอย่างตรงไปตรงมา และการรับฟังอย่างเปิดใจซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการพัฒนาที่ดี เพราะจะทำให้ได้ข้อคิด ข้อพึงระวังในการดำเนินการให้รอบคอบมากขึ้น และเห็นว่าทุกคนได้ทำบทบาทหน้าที่ของตนเองอย่างเต็มที่ ทั้งกรรมการปฏิรูปหลักสูตรและตำราการศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่จำเป็นต้องทำภารกิจที่ได้รับมอบหมายมาให้ลุล่วง และผู้ทรงคุณวุฒิที่สะท้อนความคิดความห่วงใยต่อความเป็นไปของประเทศชาติ และอนาคตที่กำลังจะมาถึงในเร็วๆ นี้ แน่นอนว่า เราคงไม่ไปต่อต้านหรือปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงหรือการพัฒนา แต่เราก็คาดหวังและอยากเห็นการเปลี่ยนแปลงที่อยู่บนฐานของการเตรียมความพร้อมที่เหมาะสม รวมทั้งจำเป็นต้องคิดไตร่ตรองเกี่ยวกับยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาทั้งระบบ ซึ่งทุกส่วน ทุกองค์ประกอบ ทุกคนในฟากฝั่งการศึกษา และคนทั้งสังคม เกี่ยวโยงสัมพันธ์กันไปทั้งหมดสิ้น จึงควรเร่งทำความเข้าใจและพิจารณาองค์ประกอบอื่นของการปฏิรูปการศึกษาให้พัฒนาควบคู่กันไป ไม่ว่าจะเป็นเรื่องระบบบริหารจัดการ การประเมินผล ครุศึกษาและการพัฒนาครู หลักสูตร การสอน และสื่อการเรียนรู้ เป็นต้น ซึ่งต้องการพลังและการมีส่วนร่วมอย่างมากจากทุกภาคส่วน แต่ทั้งหมดนั้น เป้าหมายปลายทางสุดท้ายของการเดินทางครั้งนี้ ก็ยิ่งมีความจำเป็นต้องทำให้เป็นรูปธรรมและจับต้องได้ให้มากที่สุด เพื่อทุกคนจะได้ร่วมแรงร่วมใจไปให้ถึงได้และเป็นไปในทิศทางเดียวกัน.